چهار شنبه 23 آبان 1397 |  عضویت / ورود

Teach to Learn؛ تدریس کنید تا یاد بگیرید! (+ یک نظرسنجی از شما)


انصافاً این حقیقت، غیرقابل انکار است که انسان وقتی در فشار و استرس باشد، بهتر و مفیدتر از حالتی که آسوده‌خاطر باشد یاد می‌گیرد و کار می‌کند. نمونه بارز آن پیشرفت‌هایی است که ما به خاطر تحریم‌های آمریکا و امثالهم به دست آورده‌ایم. اگر آن‌ها ما را تحریم نمی‌کردند، می‌شدیم کشوری مثل عربستان که احتمالاً یک گلوله هم نمی‌تواند بسازد و باید همه را از این و آن تهیه کند.

ترمی که گذشت، با بیست و اندی امتحان سخت، ترم پرفشاری برای من بود؛ بنابراین ساعت‌ها و دقیقه‌ها ارزش بیشتری داشتند. نمی‌شد حتی یک ساعت از وقت را از دست داد... این شد که سعی می‌کردم تست‌های مختلفی انجام دهم تا ببینم چطور می‌شود در عین حال که خیلی فشار جسمی به چشم و... نیاید، تمام کتاب‌های این بیست درس را (که گاهی برخی تا ۵۰۰ صفحه بود) را مطالعه کنم و برای امتحانات آماده شوم؟

روالی که طی کردم به این صورت بود:

- از همان ابتدای ترم شروع کردم با حذف برخی کارهای جانبی (مثل مطالعه اخبار فناوری که واقعاً من در چهار ماهِ این ترم فرصت نکردم مراسم خبرخوانی که هر چند روز یک بار داشتم را انجام دهم) کتاب‌ها را خط به خط خواندم.

- در حین مطالعه، بخش‌های مهم را با مداد با علامت‌های مختلف مشخص کردم. مثلاً صفحه زیر فقط یکی از چند هزار صفحه‌ای است که به همین شیوه مطالعه و علامت‌گذاری کردم. خواهش می‌کنم به کل صفحه یک بار نگاه کنید:

https://img.aftab.cc/news/96/study_method.jpg

خیلی جالب است: دقت کنید که در کل صفحه، چقدر سریع چشمان شما آن کلماتی که دور آن‌ها دایره کشیده‌‌ام را پیدا می‌کند و چقدر سریع آن فِلِش‌ها را دنبال می‌کند تا به رابطه دایره‌ها پی ببرد! یا مثلاً آنجا که نوشته‌ام «راست می‌گه!» را با چه هیجان و اشتیاقی می‌خوانید و احتمالاً آن جمله، تا ابد در ذهنتان خواهد ماند!

قبلاً من خیلی حساس بودم که کتاب‌هایم حتی یک خط هم روی صفحاتش نیفتد اما چند وقتی هست که واقعاً آن‌ها را خط‌خطی می‌کنم! خیلی نتیجه خوبی گرفته‌ام...

- در اواخر ترم، چند روز مانده به امتحان، کتاب مربوط به امتحان را مرور می‌کردم. هر چند مرور صفحات بسیار سریع اتفاق می‌افتد اما دو مشکل بزرگ وجود داشت:

۱- خواب! واقعاً در حین مطالعه خوابم می‌برد! کنترل آن هم برایم خیلی سخت بود!

۲- به خاطر خواب یا حجم بالای مطالب، مطالب یادم می‌رفت!

دیدم اینطوری فایده ندارد!

زندگی‌ام به عنوان مدرس رشته کامپیوتر را مرور کردم: چرا مباحث رشته کامپیوتر این همه خوب در ذهنم مانده؟ چرا وقتی فردا قرار است یک مبحث را تدریس کنم و الان در حال مطالعه آن هستم، خوابم نمی‌برد؟

این‌ها هیچ دلیلی ندارد مگر:

معجزه تدریس

اگر از خیلی از افراد مثل من که شغل پردرآمدی در کنار تدریس دارند بپرسید که شما اگر به جای تدریس، به آن کار اصلی‌تان بپردازید، کلی درآمد خواهید داشت؛‌ پس چرا تدریس می‌کنید؟ همه آن‌ها گذشته از نیت معنوی آن (که البته خیلی از ما مدرس‌ها قدر آن نیت معنوی و آن نعمتی که خدا نصیبمان کرده را نمی‌دانیم و بیشتر، مادی به قضیه نگاه می‌کنیم اما) یک پاسخ به شما خواهند داد: من همه دانسته‌هایم را مدیون تدریس هستم!

اصلاً یک چیزی به شما بگویم: اگر یک روز آموزش مجازی جای آموزش حضوری را بگیرد، بزرگ‌ترین ضربه‌ای که به جامعه می‌خورد، توقف پرورش متخصصان خبره است! متخصصان خبره، بلاشک در ابتدای کار، یک بازه نسبتاً طولانی را تدریس کرده‌اند و در حین همین تدریس بوده است که کم‌کم خطاهای آن‌ها آشکار شده و آن‌ها را رفع کرده‌اند یا ارتقا داده‌اند تا شده‌اند متخصص.

گاهی برخی افراد می‌گویند: خسته نشدی این همه فلان درس را تدریس کردی؟ می‌گویم: هر بار که آن درس را تدریس کرده‌ام قطعاً چیز جدیدی دستگیر خودم شده است!

اصلاً من گاهی به دانشجوها می‌گویم: بگذارید خیالتان را راحت کنم: اگر شما اینجا هستید و نشسته‌اید پای منبر من، نه به این دلیل است که قرار است شما چیزی یاد بگیرید، بلکه به این دلیل است که قرار است من چیزی یاد بگیرم! ممکن است یکی‌شان بگوید: پس ما چطور چیزی یاد بگیریم؟ می‌گویم: شما هم برسید به سطح تدریس، بعد، یک گروه می‌آیند پای منبر شما می‌نشینند و می‌بینند که شما چطور درس را یاد می‌گیرید! و باور کنید یا نکنید این روال، روالی است که از ابتدای خلقت به همین صورت بوده و تا آخر همین‌طور خواهد بود. پس:

اگر می‌خواهید چیزی را یاد بگیرید، آن را تدریس کنید!

یادتان که نرفته؟ کمی بالاتر، داشتم مشکل مطالعه به روش سنتی را می‌گفتم... به این نتیجه رسیدم که دروس را نمی‌شود به همان صورت قبلی خواند چون اولاً فراموشم می‌شود و ثانیاً در حین مطالعه خواب می‌برَد! بنابراین شروع کردم با روش تدریس پیش رفتم. یعنی Sound Recorder را روی گوشی فعال کردم و شروع کردم درس به درس آن متونی که زیر آن‌ها خط کشیده‌ام را ابتدا درک کردم و سپس با بیان خودم برای مخاطب فرضی بیان و ضبط کردم! قرار هم بر این شد که آن‌ها را در سایت آفتابگردان در همان روز منتشر کنم. (یعنی یک استرس در خودم ایجاد کردم که بالاخره یک سری مخاطب قرار است آن‌ها را بشنوند، پس باید کاملاً اصولی تدریس کنم و این یعنی اصولی بفهمم...) نتیجه این روش (یعنی فایل‌های صوتی که از برخی دروس ضبط کرده‌ام) را احتمالاً در بلاک «خلاصه-مفید» که در آفتابگردان ایجاد کرده‌ایم دیده‌اید، دوباره برخی از آن‌ها را اینجا قرار می‌دهم:

و یا مثلاً من در حدود ۱.۵ ساعت، کتاب «روش تفسیر قرآن» را برای خودم تدریس کرده‌ام که می‌توانید فایل‌های صوتی این کتاب ارزشمند و جالب را از اینجا دانلود و گوش کنید.

نتیجه، خارق العاده بود!

هر چند با یک بار تدریس قرار نیست گلستان شود اما همان یک بار بسیار نتیجه شگفت‌انگیزی داشت! من در جلسه امتحان، بسیاری از آن مباحث را با لحن بیانی که در فایل صوتی داشتم به یاد می‌آوردم. مثلاً انگار تا ابد یادم نخواهد رفت که در فایل صوتی مربوط به مُثُل افلاطونی گفتم که: «Henry» گرایش شبح‌گرایی دارد و البته اسم او به فرانسوی هانری تلفظ می‌شود... همین نکته، یکی از سؤالات امتحان بود!

خوبی ضبط فایل صوتی به این روش هم این بود که مثلاً در ماشین تا بخواهم به جلسه امتحان برسم، یک بار فایل‌های صوتی را می‌گذاشتم که در ماشین Play و مرور شود.

اصلاً می‌دانید؟ یکی از کارهای خوبی که ممکن است یک مدرس کند این است که بگذارد بچه‌ها خودشان بیایند درس را درس بدهند! هر چند این روش معمولاً توسط مدرسانی استفاده می‌شود که در نگاه دانش‌جوها احتمالاً اساتیدی بی‌سواد و تنبل هستند و احتمالاً آن درس را خودشان بلد نیستند و البته این تقریباً یک حقیقت است اما به هر حال، خیلی جالب است که شما اگر از همان دانش‌جوها بعد از فارغ التحصیلی سؤالاتی از دروس مختلف بپرسید، می‌بینید همان چیزی که در کلاس آن استاد تدریس کرده را بهتر از بقیه دروس به یادش مانده!!!!! مثلاً من هیچ وقت مباحثی که در جلسه ارائه در درس «شیوه ارائه» آموزش دادم را فراموش نمی‌کنم! تمام صحنه‌های آن روز یادم هست!! در دکترا هم در همه دروس تقریباً فقط ما دانشجوها بودیم که ارائه داشتیم و من نه تنها مباحث، بلکه صحنه‌های تدریس هم (که ویدئوهایش را منتشر کرده‌ام: + و +) هنوز یادم هست!

آیا این ایده به طور علمی نیز طرفدار دارد؟

خیلی جالب است، من بعد از این اتفاقات، تصمیم گرفتم یک سایت ایجاد کنم و یک سیستم هم برای این کار طراحی کنم که از این پس هر کس خواست یک مبحث را خوب یاد بگیرد، داوطلب بشود و بیاید آن‌را در آن سایت برای دیگران به صورت زنده در ساعتی که مشخص می‌کند، تدریس کند. یک چیز شبیه TED اما کاملاً آزاد و آنلاین.

شما وارد آن سایت می‌شوید و می‌بینید مثلاً ده دانش‌جو الان ارائه دارند، هر کدام که موضوع جالب‌تری داشت را انتخاب و در ارائه او شرکت می‌کنید! به این صورت، هم به آن دانش‌جو کمک می‌شود که به خاطر ارائه، درس را بهتر بفهمد و هم به شما که یک چیزی یاد می‌گیرید... (همیشه، اولین ارائه‌های اساتید و افراد مختلف، شیرین‌ترین و پربارترین ارائه‌هاست)

قبل از راه‌اندازی، گفتم بگذار کمی جستجو کنم که ببینم کسی قبلاً از این کارها نکرده؟

نتایج جستجو را ببنید: اینجا

هر چند که سایتی رسماً با همین هدف راه‌اندازی نشده اما یک مدخل در ویکی‌پدیا عیناً با همین موضوع وجود دارد:

Learning by teaching

ظاهراً این روش یادگیری، اولین بار توسط آقای Jean-Pol Martin (مدرس زبان خارجی در کشور آلمان) در سال ۱۹۸۰ مطرح شده و به نام LdL (به آلمانی مخفف Lernen durch Lehren) مشهور است.

https://img.aftab.cc/news/96/teach2learn.jpg

متأسفانه فعلاً این مدخل به فارسی ترجمه نشده و این روش حتی بین روش‌های تدریس که ما در رشته مترجمی زبان پاس کردیم هم نیامده است! در حالی که من فکر می‌کنم باید در صدر همه روش‌ها قرار بگیرد.

هر چند من در کلاس‌هایم به خاطر حساسیت‌هایی که دارم بیشتر ترجیح می‌دهم خودم تدریس کنم و با ترفندهای دیگری مباحث را در ذهن دانشجوها میخ‌کوب کنم اما فکر می‌کنم باید یک بازنگری کنم و کمی هم «وقت یادگیری» را در اختیار دانشجوها قرار دهم...

 

موافقید استارت این شیوه را در آفتابگردان بزنیم؟

لطفاً در این نظرسنجی شرکت کنید: آیا موافق هستید که یک سری جلسات آنلاین داشته باشیم و مثل TED.com (اما نسخه آنلاین آن) در ساعاتی که یک داوطلب برای ارائه پیدا می‌شود، کسانی که می‌توانند، آنلاین شویم و از هم مطلب یاد بگیریم؟

یک صفحه ایجاد می‌کنیم که هر کس هر مبحثی را که بلد است یا می‌خواهد ارائه کند که برای همیشه در ذهنش بماند، بیاید برای ارائه ثبت‌نام کند و نوبت بگیرد و سپس در آن زمانی که مشخص می‌کند، کسانی که می‌توانند، در جلسه آنلاین او شرکت کنند...

اگر موافق بودید، در بخش نظرات برای ارائه یا شنیدن ارائه‌ها اعلام آمادگی کنید و اینکه فکر می‌کنید اگر جلسه هفتگی باشد، چه ساعتی از چه روزی از هفته بهترین زمان است؟

ضمناً بستر اجرای این طرح هم مهم است که آن را هم شما پیشنهاد بدهید. چه سایت یا نرم‌افزاری که بتواند دسکتاپ و صدای یک نفر را به اشتراک بگذارد و رایگان باشد و سرعت خوبی هم داشته باشد پیشنهاد می‌کنید؟

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند


[ارسال شده در مورخه : یکشنبه، 1 بهمن، 1396 توسط Hamid]
[ #مطالب و دانستنی‌های جالب]



بازدیدها از این مطلب: 5966 بار   امتیاز متوسط :   تعداد آراء: 2   امتیاز دهید:

نظرات طرح شده

نام: [ کاربر جدید ]
ایمیل:

نظر:


اجازه استفاده از تگهای HTML را ندارید


جمع عدد 10 با 9 را در كادر زیر وارد نمایید:
(این كار برای جلوگیری از فعالیت موتورهای اسپمر است)


* توجه: نظر شما بعد از بررسی، نمایش داده خواهد شد.

hasanghanbari                توسط hasanghanbari در مورخه : یکشنبه، 1 بهمن، 1396(لینک نظر)
ایده‌‌ی خیلی جالبی هستش، قابلیت گسترش داره.

به نظر من یه خورده حالت مسابقه بهش بدید میتونه جالب بشه، مثلا امتیاز دادن به اجراها یا تعداد بازدید.

برای اجرا هم شاید زمانی که اعلام میشه، وقت نداشته باشیم نگاه کنیم، بهتره امکان آفلاین دیدن این ویدیو هم ایجاد بشه مثل حالت لایو اینستاگرام که تا 24 ساعت میشه مشاهده کرد.

برای زمان پخش بهتره اول هفتگی شروع کنید و در صورت استقبال روزانه انجام بدید.


[ ارسال جوابیه ]


Gunash                توسط Gunash در مورخه : یکشنبه، 1 بهمن، 1396(لینک نظر)
سلام
به نظرم ایده جالبی است
من که تو دانشگاه هر ترم یکی دو تا ارائه دارم
به عنوان بستری که قبل ارائه حضوری بتونم در اون تمرین کنم ازش استقبال می کنم
چون به تجربه دیدم که وقتی برای خودم قبل ارائه تمرین می کردم موقع ارائه اون حرفا به ذهنم می اومد؛ حالا چه بهتر که تمرین ها تو محیط واقعی باشه
گذشته از همه اینا یه خوبی که داره اینه که ارتباط و شناخت آفتابگردونی ها از هم دیگه بیشتر و محیط آفتابگردون پویا تر میشه.
زمان پیشنهادی من: چهارشنبه یا پنج شنبه ساعت 21 به بعد
نرم افزار پیشنهادی: نمی دانم!


[ ارسال جوابیه ]


qwerty13                توسط qwerty13 در مورخه : یکشنبه، 1 بهمن، 1396(لینک نظر)
سلام،
ایده خیلی جالبی هست اما وقتی میگیره که:

1- بعد از مدتی استقبال ها کم نشه که ارائه دهنده ها دلسرد نشن
2-به نحوی امکان کنترل محتوا باشه که بی جنبه ها طرح رو خراب نکنن

برای شروع هم من پخش زنده آپارات و اینستاگرام رو پیشنهاد میکنم که به نظرم آپارات خیلی رسمی تر و انعطاف پذیر تر هست... (البته هیچی سیستم طراحی شده خود آدم نمیشه D: )


[ ارسال جوابیه ]


sergio                توسط sergio در مورخه : دوشنبه، 2 بهمن، 1396(لینک نظر)
سلام . استاد بزرگوار
جدای از این که ایده خیلی جالبی هست و بقیه داخل کامنت ها تعریف میکنن ، به نظر من باعث میشه ترس از ارائه و حرف زدن برای جمع هم از بین بره . چیزی که من خودم مشکل دارم باهاش

ساعت های اول صبح شاید فرصت بهتری باشه برای این کار.


[ ارسال جوابیه ]


mrsmhn                توسط mrsmhn در مورخه : چهارشنبه، 4 بهمن، 1396(لینک نظر)
سلام مهندس جان
به نظرم ایده فوق العاده ای هست
پیشنهاد بنده نرم افزار zoom هست. ما ۶ سال هست که در اموزش مجازی کار میکنیم. تا حالا نرم افزار به این قوی ندیدیم. تنها مشکلش واریز کردن پول به خارجه که راهکارهای خاص خودش رو داره
در ضمن کنفرانس های ۴۰ دقیقه ای رایگان هست. بیش از ۴۰ دقیقه باید پول پرداخت کنید
این نرم افزار نکاتی داره که اگه قرار به خرید گرفتید بفرمایید بهتون بگم
یاعلی


[ ارسال جوابیه ]


a_computing_engineer                توسط a_computing_engineer در مورخه : جمعه، 6 بهمن، 1396(لینک نظر)
با سلام.
معمولا دانشجوهایی که در حال گذراندن یک درس خاص هستند، از برگزاری جلسات همفکری و استفاده از معلومات همدیگر، حول درس جاری استقبال می کنند و البته بسیار هم مفید واقع می شود. فکر می کنم غیر از این حالت، استقبال خوبی از ایده ی ذکر شده در این مقاله نشود.

شما اگر یک اتاق گفتگو در وب سایت خود ایجاد کنید و در طول کلاس های ترم با همکلاسی های خود قرار بگذارید که هر هفته سر ساعت خاصی در آنجا حاضر باشند و در مورد درس باهم صحبت کنند بهتر نتیجه خواهید گرفت. دانشجوهای خودتان را نیز می توانید برای چنین کاری در مورد درس های مورد تدریس خودتان تشویق کنید.

منظورم را اگر واضح تر بخواهم بیان کنم، دعوت از کاربران وب سایت (یا هر فرد دیگری) برای اینکه پای صحبت های شما حول درسی که به آنها ربطی ندارد بنشینند، جواب نمی دهد اما این دعوت اگر بین همکلاسی ها برای درس مشترکشان و در همان ترم باشد بسیار مورد استقبال قرار خواهد گرفت.

فکر می کنم یک ارتباط متنی برای حل نمونه سوالات و مطرح کردن نکات مهم و چکیده ها کافی باشد. در دوره های https://edx.org نیز در هر دوره، فراگیران را به حضور در بخش discussion تشویق می کنند که خود نشان دهنده ی اهمیت موضوع می باشد و اینکه شما هم به مسئله ی مهمی تاکید می کنید.

پیرو بحث های مطرح شده ی قبلی نیز، اگر دنبال جمع آوری نکات درمورد رشته ی پزشکی هستید، یک فیلم خوب هست بنام "مجرد چهل ساله" که لینک دانلودش را تقدیم می کنم. البته شوخی کردم فقط یک فیلم خنده دار است :) اما اگر قبلا ندید دانلود کنید، نکاتی درباره ی حواشی رشته ی پزشکی دارد:
http://www.uptvs.com/forty-year-old-single-movie.html

یک انیمیشن جالب هم معرفی می کنم:
https://www.youtube.com/watch?v=4fVCKy69zUY
خیلی خیلی جالب است. انیمیشن The Croods . در وب سایت های ایرانی احتمالا برای دانلود گذاشته باشند اگر خواستید فایل خودم را برایتان آپلود می کنم. بسیار شمرده و واضح صحبت کردن شخصیت ها (برای یادگیری زبان انگلیسی) در این فیلم خیلی جالب است.


[ ارسال جوابیه ]


محمدمهدی (امتیاز : 0)(لینک نظر)
توسط محمدمهدی در مورخه : شنبه، 7 بهمن، 1396
کاملاً با نقش تدریس در یادگیری موافقم. ولی در کتاب لارسن-فریمن و هزارجای دیگه به ما گفته بودند که استرس و فشار روانی و اضطراب، مانع یادگیری است و حتی تأثیرات پایدار دارد.... شاید برای بزرگسالانی که مثل شما باشند؛ استرس موجب یادگیری است.... و الله اعلم


[ ارسال جوابیه ]


nasir8078                توسط nasir8078 در مورخه : چهارشنبه، 16 اسفند، 1396(لینک نظر)
سلام. خیلی عالیه!!!
من طلبه هستم و در حوزه علمیه خیلی از مطالب رو نفهمیدم! وقتی اون ها رو تدریس کردم، تازه فهمیدم اون مطالب چی میگه!!! :)

نموداری کردن و اسلاید و ... توی فراگیری خیلی مفید هستش، اما تدریس یک چیز دیگه است.

یکی از چیزهایی که من توی حجم زیاد مطالعه و درس تجربه کردم، خلاصه نویسی ها و نمودار های هر درس بوده. (من خیلی علاقه به نمودار دارم)
یادم هست چند سال پیش درس مکاسب که حدود 200 صفحه ای محدوده امتحان بود و بسیار حجم بالایی بود ، اما چون من تمام مطالب رو جزوه نویسی کرده بودم و نموداری داشتم به 2 ساعت همه مطالب رو مرور کردم.

تند خوانی و روش صحیح مطالعه هم خیلی کمک می کنه!!! خیلی از ماها خیلی فرسایشی مطالعه می کنیم!!! کیفیت مطالعه های ما خیلی ضعیف هست.

استاد معماریانی در مشهد دوره های خوبی دارند که قابل استفاده است.
پیشنهاد می کنم به سایت ایشان سری بزنید:
http://ketabpardazan.com


[ ارسال جوابیه ]